Φόβος, Θρησκεία & Αθεϊσμός – Μέρος 3ο

Ο Αθεϊσμός

 

Προσωπικά, αντιλαμβάνομαι το φαινόμενο του Αθεϊσμού ως φυσικό επακόλουθο της πολιτισμικής και κοινωνικής μας εξέλιξης. Από τη στιγμή που φτάσαμε στο επίπεδο να είμαστε σε θέση να ερμηνεύσουμε και να εξηγήσουμε μερικά από τα μεγαλύτερα μυστήρια του Σύμπαντος· να ανακαλύψουμε και να αποδείξουμε Ορθά και Λογικά πολλούς από τους νόμους που το διέπουν, ήταν λογικό τα θρησκευτικά πιστεύω να αρχίσουν να κλονίζονται. Οι απανταχού θεοί άρχισαν να χάνουν την αξία τους στα μάτια και στις καρδιές αυτών που κατείχαν την «πραγματική» γνώση, που έσωζε ζωές και όχι ψυχές· που έκανε θαύματα απτά και προσιτά από όλους, ανεξαιρέτως. Και το πιο σημαντικό, χωρίς να ζητά και να απαιτεί τίποτα σε αντάλλαγμα.

Ο Αθεϊσμός στην πρωταρχική του μορφή εκπροσωπείτο από ανθρώπους καλλιεργημένους, επιστήμονες, πεπεισμένους ότι η ζωή και ο κόσμος μπορεί να ερμηνευθεί με ένα τρόπο διαφορετικό από τις διδασκαλίες των εκάστοτε θρησκειών. Και το πιο σημαντικό ότι θα μπορούσαν να βρεθούν λύσεις ουσιαστικές στα άλυτα, μέχρι τότε, προβλήματα της ανθρωπότητας. Ένιωθαν όμως σίγουροι ότι για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο θα έπρεπε να απαλλαγούμε από τις στείρες, πλέον, επιταγές των θρησκειών και να αφήσουμε τον ανθρώπινο νου να ξανοιχτεί, ελεύθερα, σε νέους πνευματικούς ορίζοντες που θα τον απογείωναν σε ένα κόσμο γνώσης ανεπανάληπτο.

Ως επί το πλείστον οι προθέσεις αυτών των σπουδαίων ανθρώπων και πρωτεργατών της επιστημονικής σκέψης υπήρξαν αγνές· πήγαζαν από τα δεινά που βίωνε ο κόσμος γύρω τους αλλά και οι ίδιοι προσωπικά· όπως και από την ασυμβατότητα των κραταιών θρησκειών με την εξέλιξη και την πρόοδο της ανθρώπινης κοινωνίας. Το μόνο που ήθελαν ήταν να «αφεθούν» ελεύθεροι και να προσφέρουν στον κόσμο υγεία, ευημερία και γνώση.

Σήμερα, πολύ είναι αυτοί που δηλώνουν αθεϊστές. Μολονότι οι αριθμοί τους μεγάλοι,  κατά τρόπο οξύμωρο, συνεχίζουν να θεωρούν τον εαυτό τους μειοψηφία· να νιώθουν λίγοι και εκλεκτοί. Συχνά επιδεικνύουν μια αξιοζήλευτη αδιαφορία απέναντι στον θάνατο. Αλλά κυρίως, εμφανίζονται ως φανατικοί πολέμιοι των θρησκειών. Για τις οποίες, μεταξύ άλλων, συνηθίζουν να δηλώνουν, απερίφραστα, ότι:

  • Οι θρησκείες είναι η πηγή των περισσοτέρων κακών στην ιστορία της ανθρωπότητας. Σφαγές, πόλεμοι, λεηλασίες, βασανισμοί, εθνοκαθάρσεις κλπ. βρίσκουν τη ρίζα τους στις θρησκείες.
  • Οι θρησκείες είναι εχθροί του Ορθού Λόγου, καταπιεστές της ελευθερίας του ανθρώπου. Επιβάλλουν στο «ποίμνιό» τους έναν τρόπο ζωής που δεν συνάδει με αυτό που πραγματικά αξίζει στο ανθρώπινο όν.
  • Οι θρησκείες είναι μέσο αποβλάκωσης και ελέγχου των μαζών. Διαχειριζόμενες —πανέξυπνα, ομολογουμένως— τον Φόβο καταφέρνουν να τον μετατρέψουν σε μια διαχειρίσιμη φοβία και το «ποίμνιό» τους, με τη σειρά του, σε έρμαιο των βουλήσεων του εκάστοτε κραταιού ιερατείου.
  • Δεν υπάρχει Θεός· υπάρχει μόνο ότι μπορεί αποδειχτεί από την επιστήμη. Μόνο ότι στηρίζεται στον Ορθό Λόγο είναι αλήθεια και τίποτα άλλο. Τα δόγματα πρέπει να εκλείψουν όπως και αυτοί που τα ασπάζονται.
  • Οι θρησκείες ανήκουν στον Μεσαίωνα… Ο Μεσαίωνας ανήκει στο παρελθόν όποτε και αυτές με τη σειρά τους δεν μπορούν να ανήκουν στο μέλλον της Ανθρωπότητας…

Με μια πρώτη σκέψη, είναι πραγματικά ευχάριστο που όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν να ανεξαρτητοποιηθούν πνευματικά· να εναποθέσουν τις ελπίδες τους στην απτή εσωτερική τους δύναμη. Είναι καλό που σιγά-σιγά παύουμε να φανταζόμαστε και να λατρεύουμε ανώτερες δυνάμεις, μόνο και μόνο για να απαλύνουμε τον Φόβο μας. Έχουμε κάνει τόσα βήματα προόδου… Καιρός ήταν να αρχίσουμε να εμπιστευόμαστε τον Άνθρωπο περισσότερο, γιατί το αξίζει!

Με μια δεύτερη σκέψη, όμως, προβληματίζομαι… Προβληματίζομαι διότι βλέπω ανθρώπους να βολεύονται. Πράγματι, τους έρχεται πολύ βολικό να μην έχουν καμία θρησκεία να οριοθετεί τη ζωή τους. Μπορούν πλέον να κάνουν ό,τι «γουστάρουν» χωρίς να τρέμουν μία ανώτερη δύναμη· να ασυδοτούν, χωρίς να δίνουν λογαριασμό σε κανένα θεό. Μόνο ανθρώπους έχουν να φοβούνται πλέον, τις δυνάμεις της φύσης και τον Θάνατο. Αλλά τους μεν μπορείς να τους εξαπατήσεις εύκολα και τις δε, νιώθουμε ότι τις έχουμε υποτάξει ήδη· όσο για τον Θάνατο, τον βλέπουμε πολύ μακρινό, δεν μας πολυαπασχολεί.

Σαν μην έφτανε αυτό, βλέπουμε και φανατισμό και μανία κατά των θρησκειών. Κατακεραυνώνουν θεούς και δαίμονες γεμάτοι τυφλό μίσος. Τί θέση έχει ο φανατισμός στον Αθεϊσμό; Καμία! Επιλέγουν τον δρόμο της αθεΐας και τον βαπτίζουν αθεϊσμό. Μεθυσμένοι από την θρησκευτική τους αποδέσμευση, υπερασπίζονται φανατικά, ως νέοι ταλιμπάν, αυτήν τη φενάκη ελευθερίας. Εναντιώνονται στον δογματισμό και καταλήγουν δογματικοί…

Μακάριοι όσοι ασπάστηκαν τον αθεϊσμό για να πετύχουν την προσωπική τους ανέλιξη· αλλά δυστυχώς είναι ελάχιστοι. Δεν βλέπω πολλούς αθεϊστές, παρά μόνο άθεους, να μην έχουν στον ήλιο μοίρα. Και το χειρότερο όλων… Όλα αυτά, εν αγνοία τους…

Συνέχεια

Advertisements

Φόβος, Θρησκεία & Αθεϊσμός – Μέρος 2ο

Η Θρησκεία

 

Τι μπορεί λοιπόν να κάνει ο άνθρωπος για να ξεπεράσει τον Φόβο; Να απαλύνει αυτό το Μέγα Βάσανο;

Όλοι προσπαθούμε να αντιμετωπίσουμε τον Φόβο με τρόπους και μέσα ποικίλα. Όντας, όμως, κοινωνικά όντα επιλέγουμε, κατά συνήθεια, να αντιμετωπίζουμε τα προβλήματά μας με τρόπο συλλογικό. Συνασπιζόμαστε, συνεργαζόμαστε και χαράσσουμε μία κοινή πορεία που ελπίζουμε ότι θα μας οδηγήσει στη Λύτρωση. Και, σχεδόν πάντα, όταν αυτή η πορεία χαράσσεται για να αντιμετωπίσουμε τον Φόβο του Θανάτου, είναι απόλυτη και απαρέγκλιτη. Γιατί πολύ απλά και ο Θάνατος είναι απόλυτος. Συμβαίνει σε όλους ανεξαιρέτως!

Και ποιος είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να αντιμετωπίσει μια κοινωνία τον τρόμο του θανάτου; Μα φυσικά η θρησκεία! Ένα δόγμα με μια ισχυρή ηθική και ιδεολογική βάση το οποίο υπόσχεται τη λύτρωση από όλες τις υπαρξιακές ανησυχίες. Με αρχές σφυρηλατημένες πάνω στην ιστορική πορεία μιας κοινωνίας, διδάσκει και απαιτεί την πίστη. Και έτσι ο κόσμος πιστεύει στην υπόσχεση και ελπίζει στη σωτηρία. Πείθεται στις διδαχές τις θρησκείας που τον αγγίζει και παύει να ρωτά, να ερευνά, να ανησυχεί. Απλά πιστεύει, και ακολουθεί.

Θα μπορούσαμε λοιπόν να χαρακτηρίσουμε τις θρησκείες ως απαραίτητες για τις απανταχού ανθρώπινες κοινωνίες. Προκειμένου να προστατέψουν τη συνοχή τους από τις καταστρεπτικές συνέπειες του Φόβου, επιλέγουν να περιχαρακωθούν εντός ενός αυστηρού και «αποπνικτικού» πλαισίου δογματικών και φανατικών πεποιθήσεων, να τις ενστερνιστούν και να τις λατρέψουν. Στην ουσία, βέβαια, ο Φόβος δεν εξαλείφεται, απλά «εκτρέπεται» σε άλλες μικρότερες —πολλές φορές ανούσιες— φοβίες και, στην καλύτερη των περιπτώσεων, εκτονώνεται.

Και οι θρησκείες ξέρουν να το κάνουν πολύ καλά αυτό. Γι’ αυτό και θα συνεχίσουν να υπάρχουν για πολύ καιρό ακόμη.

Αυτός είναι ο απώτερος στόχος των ιερατείων· να «εκτρέπουν» τον φόβο, να τον επιμερίζουν. Οριοθετούν τις επιθυμίες, τις φιλοδοξίες και τις προτιμήσεις των πιστών τους, τα «θέλω» και τα «δεν θέλω τους». Όποιος υπερβαίνει τα όρια απομακρύνεται από τη Λύτρωση· οι επιλογές είναι ελάχιστες και η απόφαση πιο εύκολη. Μπρος γκρεμός και πίσω ρέμα! Αναπόφευκτα οι περισσότεροι επιλέγουν το ρέμα. Είναι και αυτή «μια κάποια λύσις» … Γιατί αρκετοί ξέρουν να κολυμπούν μα κανένας να πετάει…

Για χιλιάδες χρόνια οι θρησκείες ήταν η μοναδική σανίδα σωτηρίας. Όσοι προσδοκούσαν μια γεύση λύτρωσης και ευτυχίας δεν μπορούσαν να λοξοδρομήσουν. Στις μέρες μας, όμως, οι θρησκείες έχουν αρχίσει να απειλούνται και να χάνουν έδαφος. Με το πέρασμα των αιώνων κατακερμάτισαν τον Φόβο και τον μπόλιασαν σε αναρίθμητες στείρες επιταγές. Πλέον όλο και περισσότεροι επιθυμούν, διακαώς, να αποτινάξουν από πάνω τους τα «δεσμά» των θρησκειών· νιώθουν ότι μπορούν να πετάξούν· αισθάνονται έτοιμοι να κάνουν την υπέρβαση, και επιλέγουν τον γκρεμό· Δεν τους αρκεί το «μια κάποια λύσις»!

Αυτοαποκαλούνται άθεοι, αθεϊστές, άθρησκοι ή αγνωστικιστές· με «πυξίδα» τον Αθεϊσμό προχωρούν μπροστά, στο άγνωστο· έτοιμοι να ανακαλύψουν και να γευθούν όλα όσα τους στέρουν οι θρησκείες, με τόσο «βάναυσο» τρόπο!

Φόβος, Θρησκεία & Αθεϊσμός – Μέρος 1ο

Τι είναι ο φόβος και από που πηγάζει; Γιατί υπάρχουν οι θρησκείες και γιατί κάποιοι τις πολεμούν; Γιατί να είναι κανείς άθεος;

Στα ακόλουθα κείμενα θα αποπειραθώ να εξερευνήσω τις αλληλένδετες σχέσεις του φόβου με τις θρησκείες και τον αθεϊσμό. Δεν είμαι αυθεντία σε κανένα από αυτά τα θέματα. Είμαι απλά ένα άτομο που το έχουν απασχολήσει πολύ τέτοιου είδους αναζητήσεις.

Επιλέγω να ξεκινήσω την προσέγγισή μου με τον Φόβο, και ο λόγος είναι απλός:

Είμαι άθεος και για την ακρίβεια άθρησκος. Παλιότερα ήμουν θρησκευόμενος. Στο μέλλον μπορεί να αλλάξω πάλι… Πάντα όμως, από όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, φοβόμουν, συνεχίζω να φοβάμαι και θα φοβάμαι μέχρι τέλους. Αυτό δεν αλλάζει. Κάτι που ισχύει για την συντριπτική πλειοψηφία των ανθρώπων που έχουν πατήσει στη γη. Ο Φόβος μας συνδέει και χαράσσει την κοινή μας πορεία πάνω σε αυτόν τον κόσμο. Για αυτό και θα τολμήσω να τον ορίσω εξ αρχής… Τόσο για τις ανάγκες των κειμένων που θα ακολουθήσουν, όσο και γιατί νιώθω ότι τον κατέχω…

 

Περί Φόβου

 

Ο Φόβος είναι ένας και μοναδικός ακόμα και εάν εμφανίζεται στον καθένας μας με τρόπο διαφορετικό και ένταση κυμαινόμενη.

Είναι το συναίσθημα που μας προκαλεί η ανικανότητά μας να συμβιβαστούμε με το αναπόφευκτο του θανάτου.

Ένας που έχει ακροφοβία φοβάται μην πέσει και σκοτωθεί· αυτός που φοβάται τα αεροπλάνα τρέμει στη σκέψη του ατυχήματος· όποιος φοβάται τις γάτες ή τα σκυλιά ανησυχεί σε υπέρμετρο βαθμό για τις σωματικές βλάβες που δύνανται να του προκαλέσουν, ωσάν να του απειλούν την ίδια του τη ζωή.

Μέχρι εδώ καλά, θα μου πείτε … Μας λες τα αυτονόητα, τι γίνεται όμως όταν μιλάμε για μορφές φόβου των οποίων ο συσχετισμός με το θάνατο είναι ελάχιστα ή και καθόλου ευδιάκριτος; Πώς γίνεται να συνδέσουμε τον φόβο κάποιου που παίζει σκάκι, μπιλιάρδο και οποιοδήποτε άλλο, παντελώς ακίνδυνο, παιχνίδι, με την ανικανότητα του να αποδεχτεί το αναπόφευκτο του θανάτου; Ή ακόμα και αυτού που δεν μπορεί να συγκρατήσει μία φυσική του ανάγκη σε δημόσιο χώρο;

Δυστυχώς η απάντηση στα τελευταία ερωτήματα απαιτεί από μέρος μου να μακρηγορήσω. Θα προσπαθήσω όμως να γίνω όσο πιο συνοπτικός και περιεκτικός μπορώ.

Είναι αλήθεια ότι στη ζωή αυτή ένα πράγμα είναι σίγουρο· πως γεννιόμαστε με σκοπό, να μεγαλώσουμε σε έναν κόσμο ως επί το πλείστον εχθρικό, να επιβιώσουμε και να διαιωνίσουμε τα γονίδιά μας. Κάτι τέτοιο, τουλάχιστον, επιτάσσει το ένστικτο μας. Δεν μπορούμε επίσης να απαρνηθούμε το γεγονός ότι είμαστε όντα κοινωνικά και αποτελεί ζωτική μας ανάγκη το κοινωνικό σύνολο που μας περιβάλλει να μας αποδεχτεί, να προσφέρει μία χείρα βοηθείας και να μας εντάξει στους κόλπους του —από τις πρώτες μέρες τις ζωής μας.

Δυστυχώς η ένταξή μας στο κοινωνικό σύνολο δεν αποτελεί status quo για κανένα. Πρόκειται για μία κατάσταση άκρως δυναμική και ευμετάβλητη που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ικανότητες που έχουμε να επιδείξουμε αλλά και από αυτά που έχουμε να προσφέρουμε ως αντάλλαγμα. Είναι μία σκληρή πραγματικότητα που αργά ή γρήγορα όλοι μας συνειδητοποιούμε με τον καλό ή με τον άσχημο τρόπο. Όσο αδυνατούμε να επιδείξουμε ή να προσφέρουμε κάτι ουσιαστικό, απομακρυνόμαστε από τους κόλπους του Συνόλου και η κοινωνική μας αποδοχή εκτρίβει.

Έτσι λοιπόν φτάνουμε σιγά-σιγά στην απάντηση των ανωτέρω ερωτήσεων…

Όταν κάποιος, λοιπόν, παίζει ένα απαιτητικό αλλα ακίνδυνο παιχνίδι —όπως σκάκι, μπιλιάρδο κλπ.— γνωρίζει εξαρχής πως μπαίνει σε μια διαδικασία επίδειξης μιας σειράς αξιοζήλευτων χαρισμάτων που πολλές φορές κρίνονται απαραίτητα για την εύρυθμη λειτουργία του κοινωνικού συνόλου. Για αυτό πολλές φορές διακρίνουμε έντονη την αγωνία και τον φόβο στο πρόσωπο μεγάλων σκακιστών κατά τη διάρκεια παγκοσμίων τουρνουά. Διότι πολύ απλά γνωρίζουν ότι τυχόν πρωτιά οδηγεί στην παγκόσμια αναγνώριση της νοημοσύνης τους· ένα χάρισμα δυνατό να τους κάνει αποδεκτούς στο παγκόσμιο κοινωνικό σύνολο και φυσικά να κάνει πολύ πιο εύκολη την επιβίωση τους.

Εντάξει, αλλά τι γίνεται με αυτόν που δεν μπορεί να συγκρατήσει τη φυσική του ανάγκη; Γιατί να τρέμει τόσο πολύ τον εξευτελισμό; Και πώς συνδέεται αυτό με τον θάνατο;

Όλοι γνωρίζουμε ότι το ανωτέρω χαρακτηριστικό αποτελεί ίδιον των μικρών παιδιών τα οποία, δια κοινής αποδοχής, θεωρούνται ανίκανα να επιβιώσουν από μόνα τους. Όσο μεγαλώνουν, ένα από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουν είναι να συγκρατούν την «ανάγκη» τους. Όπως καταλαβαίνετε η επίδειξη ανικανότητας από ένα «μεγάλο παιδί» στο να συγκρατήσει την «ανάγκη» αυτή δεν είναι και η καλύτερη ένδειξη προόδου για χάρη του κοινωνικού συνόλου.

Από εκεί και πέρα το κάθε άτομο ερμηνεύει διαφορετικά τις επιταγές και τις απαιτήσεις του Συνόλου. Για κάποιον μπορεί να μην είναι τόσο σπουδαίο το να γίνει παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι ή το να ελέγχει τις «ανάγκες» του, για κάποιον άλλον όμως μπορεί να είναι. Όλα όμως γυρίζουν γύρω από τον ίδιο άξονα όσον αφορά τον φόβο.

Όσο δεν συμβιβαζόμαστε με την ιδέα του Θανάτου πάντοτε θα υπάρχει κάτι που θα μας τον θυμίζει και θα μας προκαλεί Φόβο.

Και πάντα θα προσπαθούμε να απαλλαγούμε από αυτόν με κάθε τρόπο!